JP VRBAS-GAS

�� Gas ili plin, dve re?i za isti pojam sa kojima ce se gradjani susresti u zavisnosti od porekla literature ili izvedenih re?i koje se upotrebljavaju u gasnoj tehnici. Gas je me�avina jedinjenja ugljenika i vodonika, a vrste gasa se razlikuju po preovladjujucem jedinjenju i po na?inu nastanka. Mi ?emo koristiti prirodni gas, koji po klasifikaciji spada u drugu grupu sadr�i oko 90% metana (CH4), oko 4% vi�ih ugljovodonika (etan, propan, butan..), 5% nesagorivih gasova (azot, ugljen-dioksid). Donja toplotna mo? prirodnog gasa se kre?e u granicama od 33000-37000 kJ/m3 , ili 8000 kcal/N m3 ili 8,4-13,1 KWh/ m3.

�� Tranzitni gasovodi za medjunarodni transport, sluze za transport velikih kolicina prirodnog gasa iz jedne u drugu ili vi�e zemalja.

�� Magistralni gasovod - mre�a visokog pritiska (50 bara) sluzi za transport gasa unutar granica jedne zemlje ili veceg podrucja unutar zemlje, najce�ce od mesta proizvodnje ili uvoza, odnosno od mesta preuzimanja do potrosackih centara ili velikih industrijskih potro�aca zakljucno sa glavnim GMRS. On je osnovni gasovod za transport prirodnog gasa, u na�em slucaju to je gasovod od Gospodjinaca do Vrbasa, Kule, Sombora i Apatina. Magistralni gasovod je okosnica jedinstvenog tehnicko-tehnolo�kog sitema republike Srbije. Njime upravlja Naftna industrija Srbije odnosno NIS-GAS Novi Sad kao deo NIS-a za Vojvodinu i deo Srbije.

�� Distributivni gasovod (lokalni gasovod srednjeg priliska (od 8-12 bara)) i gasno-distributivna mreza koja se od magistralnog gasovoda odvaja preko glavnih merno-regulacionih stanica i distribuira gas do velikih potro�aca (u na�em slucaju su to: Vital, Carnex, Medela, �iroka potro�nja). Gasovod srednjeg pritiska je izraden od celicnih be�avnih cevi. Precnik cevi je razlicit i zavisi od gustine konzuma.

�� Mre�a niskog pritiska izradena je od polietilenskih cevi (PE) U kojima je pritisak 2-4 bara, a pocinje od memoregulacionih stanica siroke potrosnje i zavrsava se kucnim merno-regulacionim setom.

�� Merno-regulaciona stanica (MRS) se ugraduje na mestima predaje prirodnog gasa vecim potrosacima ('Vital", "Carnex", siroka potrosnja). To je stanica opremljena aparaturom (ventil, zasun) i uredajima i opremom za merenje i regulaciju protoka (regulator pritiska i gasno brojilo) i uredajima sigurnosti, gde sa pritisak gasa snizava sa 8-12 bara na 2-4 bara.

�� Odorizator je uredaj u MRS za �iroku potro�nju kojim se ubacuje merkaptan, ne�kodljivi gas, jakog i neprijatnog mirisa, koji ukazuje na prisustvo gasa. Proces odorizacije je proces omiri�Ijavanja prirodnog gasa.

�� Ku?ni merno-regulacioni set (KMRS) se postavlja kod potro�aca (obicno natasadi) U metalnoj kutiji i sadrzi brojilo za ocitavanje utro�ka gasa (gasno brojilo, plinomer), regulator pritiska sa blokventilom i sigurnosnim ventilom, filterom za gas dovodnim ventilom. Tu se gas iz distributivne gradske mreze procisti (filtrira) i automatski smanjuje pritisak sa 2-4 bara na oko 25 milibara nadpritiska dovodi u kucnu instalaciju.

�� Ku?ni prikilu?ak je cevovod od distributivne ulicne mreze do glavog ventila (gasne slavine) sa izolacionom prirubnicom na kucnom merno-regulacionom setu.

�� Unutra�nja gasna instalacila po?inje iza glavnog dovodnog ventila sa izolacionom prirubnicom U KMRS-u, a zavr�ava se na vrhu kanala za odvod produkata sagorevanja u atmosteru. Sastoji se od filtera za gas, gasnog brojila, ventila prikljucaka tro�ila gasa, zakljucno sa dimnjakom.

�� Tro�ila gasa su uredjaji i aparati koji sluze u domacinstvu za grejanje prostorija i vode, kuvanje, pranje i slicno. Uredaji koji su veci potro�aci gasa su �poreti, peci, kotlovi, kamini, protocni bojleri, grejalice. Manji potro�aci su re�oi, frizideri, ma�ine za pranje ve�a.

�� "Pilot" plamen je plamicak, manji od plamena svece, koji neprekidno gori (ne registruje se potro�nja), koji sluzi kod automatske regulacije da bi aktivirao gorionik. Umesto pilot plamena sluzi i elektricna varnica za paljenje gasa.

�� Paljenje gasa se vr�i pilot plamenom, �ibicom ili varnicom. Temperatura paljenja gasa je 640' C. Da bi gas goreo, treba ventilacijom obezbediti kiseonik, a dimnjakom odvesti ugljen-dioksid i vodenu paru koja se oslobadja sagorevanjem. U kucnim tro�ilima gas razvija temperaturu od 1000-1400�C.

�� Stepen korisnosti je odnos iskori�?ene i dovedene toplote tro�ila.

�� Toplotni kapacitet tro�ila je koli?ina toplote koje tro�ilo korisno daje i izra�ava se u kW ili kJ/sek.

�� Standardni m3 gas je prirodni gas na temperaturi 15�C i 10123,25 mbara pritiska i donje toplotne mo?i Hd=33338 kJ/m3.